گفتگویی با آقای محمدرضا ورزی درباره سریال(سال‌های مشروطه)

آقای ورزی شما خود از مخالفین شیخ فضل الله هستید

هر ملتی که تاریخ خود را نشناسد از چاله در نیامده به چاه خواهد افتاد

 پس از اطلاع از پخش چنین سریالی با توجه به علاقه‌ای که به تاریخ گذشته ایران داشته و دارم تمامی ۲۱ فیلم را با دقت نگاه کردم و از متن آن اطلاع کامل دارم. من چون نه فیلم‌سازم و نه فیلم‌شناس در باره هنرپیشگان و بازی آن‌ها در فیلم اظهار نظر نمی‌کنم اما می‌توانم ادعا کنم که از رویدادهای تاریخی ۵۰۰ سال گذشته ایران بی‌اطلاع نیستم، از این رو سئوالاتی را در باره این سریال مطرح می‌کنم و سپس نظر خود را خلاصه بیان می‌کنم امیدوارم که اجراً عندالله مرا راهنمایی بفرمایید.

مطالب ارائه شده از طرف جنابعالی در سریال مشروطه به نظر من از دو حال خارج نیست. یا این‌که شما خیال‌بافی کرده‌اید و اسم آن را حقایق تاریخی گذاشته‌اید که دور از ذهن است و از کارگردان صاحب‌نامی چون شما بعید است؛ و یا این‌که شما به مطالب تاریخی دسترسی دارید که تاکنون از دید مورخان نامدار ایرانی از قبیل کسروی، آدمیت، محمود محمود و … مخفی مانده است. بدین ترتیب انتشار چنین مدارک ارزشمندی می‌تواند خدمت بزرگی به تاریخ‌نگاری ایران بنماید.

من تا آن‌جا که ممکن بوده است نظریاتی که نسبت به این سریال اظهار شده‌اند را مطالعه کردم از جمله موسی نجفی، رسول جعفریان و چند نفر دیگر. ضمناً اظهار نظریات خود شما نسبت به اظهار نظرهای مخالفان را نیز مطالعه کردم. شما در جلسه نقد و بررسی فیلم با خبرگزاری فارس فرمودید: «یک‌بار از منتقدی درباره سریال پرسیدم که گفت من ۵ دقیقه از کار را دیدم خیلی مزخرف بود» البته به نظر بنده ایشان بی‌ربط فرموده‌اند چون مزخرف از زخرف می‌آید که طلا است و مزخرف می‌شود خرده طلا. اگر ایشان می‌فرمودند مبتذل، بی‌معنی و یا به اصطلاح عوام آشغال، به واقعیت خیلی بیشتر نزدیک بود.

آقای ورزی اگر شما ادعا نمی‌کردید که این سریال را با مطالعات تاریخی تهیه کرده‌اید ابداً و اصلاً مورد بحث نبود چون هستند کارگردانان فراوانی که برای امرار معاش خود با تفکرات خیالی فیلم می‌سازند و بیننده هم دارند و بحثی هم ایجاد نمی‌کنند. اما چون شما ادعا می‌کنید که «من در درجه اول قبل از فیلم‌سازی کار پژوهش انجام می‌دهم و سالیان سال است که در ارتباط با تاریخ معاصر ایران کار پژوهشی می‌کنم مرا وادار ساخت که پس از تماشای سریال یاد شده با کمال ادب خدمت شما عرض کنم که بدین ترتیب شما به عقل و شعور و علم و آگاهی عده‌ای که با تاریخ سر و کار دارند توهین می‌کنید. چون شما قصد چسباندن مطالبی به تاریخ ایران را دارید که با هزار من سریشم هم به آن نمی‌چسبد. این مطلبی است که نمی‌توان از آن گذشت. از این رو ابتدا سئوالاتی را با شما در میان می‌گذارم و امیدوارم که به آن‌ها جواب بدهید.»

شما مسئله امینه و اصلان را زاییده تخیل نامیده‌اید. ای کاش راجع به همه سریال این اظهار نظر را می‌فرمودید و خیال همه را راحت می‌کردید.

  

سئوالات

 بخش اول

در بخش اول سریال از نویسنده‌ای به نام علی‌اکبرخان که از او می‌خواهند کتابی بر علیه اسلام بنویسد؛ و او می‌گوید من مخالف حکومت هستم نه مخالف اسلام سئوالاتی را مطرح می‌کنم. در ابتدا باید شما می‌دانستید که به اسلام ردیه فراوان نوشته شده و احتیاج به نوشتن ردیه جدیدی نبوده است.

۱- این علی‌اکبرخان چه کسی است که با خانمش کشته می‌شود؟

۲- دستور قتل را چه کسی و یا کسانی می‌دهند؟

۳- این قتل کجا و در چه زمانی اتفاق افتاده؟

۴- منبع تاریخی این ادعا در کدام کتاب تاریخی ثبت شده است؟

۵- اسحق چه شخصیتی است؟

۶- آن جلسه که دستور قتل را می‌دهد در کجا تشکیل شده؟ و اعضاء آن جلسه چه اشخاصی هستند؟

۷- خانم فرانسوی که همه چیز امیر کبیر را می‌داند نام او چیست؟ و کف‌بینی که در همه احوال بین خانم‌های حرم می‌لولیده و همیشه به همان شکل و شمایل می‌ماند نام او چیست؟ منبع تاریخی آن کدام است؟

 بخش دوم

 ۱- آن شخصی که امیر کبیر دستور توقیف‌اش را می‌دهد از طرف کنسولگری روس آمده بود همان‌طور که نشان دادید و یا نماینده کنسول انگلیس بود؟

۲- شکایت میرزا آقاخان نوری از امیر کبیر به دالگورکی بر مبنی کدام تاریخ است؟

۳- آن که دستور می‌دهد علی‌محمد باب در زندان چهریق را ملاقات کن و او را به مقاومت تبلیغ کند چه کسی است؟

۴- آن شخص و یا اشخاصی که به جهریق می‌روند چه کسانی هستند؟

۵- یهودیانی که به باب گرویده بودند می‌توانید حداقل یکی دو نفر را اسم ببرید؟

۶- ملاقات میرزا حسینعلی نوری با باب در چهریق بر مبنی کدام مدرک تاریخی است؟

۷- گفتگوی میرزا حسینعلی نوری با باب مبنی بر این‌که انگلیسی‌ها طرفدار شما هستند در کدام تاریخ ذکر شده است؟

 بخش سوم

۱- امیر می‌گوید بابی‌ها را سرکوب می‌کنم. چون نمی‌خواهم ترکمن‌چای جدید به‌وجود بیاید منبع تاریخی این سخن کجا است؟

 ۲- آیا امیر نمی‌دانست که مسبب قرارداد ترکمن‌چای روحانیون در زمان فتح علیشاه بودند؟

۳- آیا سید محمد اصفهانی ملقب به مجاهد به میل و خواسته انگلیس‌ها فتوای جنگ دوم با روسیه را صادر نکرد؟

۴- آن انگلیسی که می‌گوید بابیان را سرکوب می‌کنند زحمات چندین ساله ما از بین می‌رود نامش چیست منبعش کدام است؟

۵- انگلیسی‌ها چه نوع سرمایه‌گذاری بر روی آیین بابی کرده بودند؟

۶- آیا انگلیسی‌ها با صرف وجوه موقوفه عود بر روی روحانیون سرمایه‌گذاری نکرده بودند؟ نام ببرید.

 بخش چهارم

۱-   کنسول انگلیس با عصبانیت می‌گوید: بابی‌ها را سر کوب می‌کنند باید امیر را ترور کرد! منبع این مطلب کجا است؟

۲-   باب در زندان چهریق ناله می‌کند: مرا نجات بدهید! منبع این در خواست باب کجا است؟

 بخش پنجم

۱- انگلیسی که می‌گوید: ما نمی‌توانیم بگذاریم باب را اعدام کنند! منبع این ادعا کجا است؟

۲- چگونگی تیر باران باب را بر مبنای چه گزارشی تهیه فرموده‌اید؟

۳- بهاءالله می‌گوید: ما باید امیر را بکشیم! منبع این مطلب کدام کتاب است؟

۴- امیر مخالفت انگلیس‌ها با خودش را به خون خواهی قتل باب می‌داند. منبع این ادعا را نام ببرید.

 بخش ششم

کنسول روس و بهاالله عزل امیر را تبریک می‌گویند. به چه شخصی تبریک می‌گویند؟ منبع این ادعا را نام ببرید.

 بخش هفتم

۱ – کنسول انگلیس مرگ امیر کبیر را می‌خواهد چون «دوستان بابی ما را کشت». منبع این ادعا کجا است؟

۲ – امیر می‌گوید: از وقتی باب را سرکوب کردم دست بردار نیستند! امیر در کجا و به چه شخصی چنین گفته است؟

 بخش هشتم

۱ – ناصر الدین شاه می‌گوید: «ما مسلمانیم، بهاییت یعنی اغتشاش!» بهاییان، کجا اغتشاش کرده‌اند؟

۲- آن شخصی که می‌گوید: «فراموش‌خانه تعطیل شد جلسات را در منزل مانکجی برگذار می‌کنیم» نام گوینده و نام لژ این فراموش‌خانه و را ذکر بفرمائید؟

۳ – آیا می‌دانید که سید جمال این به اصطلاح فیلسوف بزرگ اسلامی عضو چند لژ فرماسیونی بوده است؟

 بخش نهم

امین‌السلزان می‌گوید: «روحانیون نمی‌خواهند خون ریخته شود.» نگاهی به تاریخ یهودیان، زرتشتیان، صوفیان، اخباریون و بابیان و بهاییان عکس این ادعا را نشان می‌دهد. چه خون‌ها که نریختند و چه اموالی که به غارت نرفت.

 بخش دهم

درباره قرارداد تنباکو و نمایندگی امینه از طرف شاه، چون به قول خود شما امینه شخص خیالی است از آن می‌گذرم.

 بخش یازدهم

سید جمال و میرزا شیرازی هیچ‌گاه نه همدیگر را ملاقات کرده‌اند و نه مذاکره داشته‌اند. در این زمینه مدارک فراوان است.

 بخش دوازدهم

ملاقات شاه و سید جمال را از تاریخ می‌شناسیم هیچ ربطی به اظهارات شما در فیلم ندارد. شاه به امین السلطان درباره نامه‌ای که از سید جمال دریافت کرده بود، می‌گوید «نامه این پدر سوخته را خواندم دو پول نمی‌ارزد.»

 بخش چهاردهم

۱ – شیخ فضل‌الله می‌گوید: «علما باید حافظ کشور باشند و الا می‌شود ترکمن‌چای!» آیا شیخ فضل‌الله خود از نقش روحانیت در اصل قضیه ترکمن‌چای غافل بود؟ آیا تصرف ایران به‌دست افغانان هم دست‌پخت روحانیون نبود؟

۲- شیخ فضل‌الله می‌گوید: «حکومت باید مشروعه بشود.» انصافا باید قبول کرد که این یک مطلب را منطبق با مدارک تاریخی نشان داده‌اید. شیخ فضل‌الله مشروطه را بدتر از سلطنت می‌دانسته.

 بخش پانزدهم

سؤالاتی درباره شخصیت و نظریات شیخ فضل الله نوری –

۱ – شیخ فضل‌الله: «روحانیون می‌خواهند مردم حکومت کنند!» آیا این با حرف‌های قبلی در تضاد نیست؟ اگر حکومت مردم است جای شریعت کجا است؟ اگر حکومت شریعت است جای مردم کجا است؟ آیا این دو مسئله به همدیگر ربطی دارند؟

۲ – آیا شما سعی نکرده اید به شیخ فضل‌الله یک آخوند درجه پایین سلسله روحانیت که به تمامیت ارتجاعی بود، قیافه رهبر مذهبی قدسی بدهید؟

من به جرأت به شما می‌گویم که در واقع شما خود یکی از مخالفین عقاید و آراء شیخ فضل‌الله هستید! حتماً تعجب خواهید کرد. اما اگر به سئوالات من از شما که جواب‌های آن‌ها بر شما و همه خوانندگان روشن است توجه کنید مطلب روشن می‌شود.

شیخ فضل‌الله چه می‌گفت و چه می‌خواست و اکنون شما بر خلاف عقاید او چه می‌کنید؟

شیخ فضل الله به ناظم الاسلام کرمانی به نقل از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» که شما مدعی مطالعه آن هستید (بخش اول ص ۳۲۲) چنین می‌گوید:

ناظم الاسلام ترا به حقیقت اسلام قسم می‌دهم آیا این مدارس جدیده خلاف شرع نیست؟ و آیا ورود به این مدارس مصادف با اضمحلال دین اسلام نیست؟ آیا درس زبان خارجه و تحصیل شیمی و فیزیک عقاید شاگردان را سخیف و ضعیف نمی‌کند؟ مدارس را افتتاح کردید آنچه توانستید در جراید از ترویج مدارس نوشتید حالا شروع به مشروطه و جمهوری کردید؟ نمی‌دانید در دولت مشروطه اگر من بخواهم روزنه و سوراخ این اطاق را متعدد نمایم باید مالیات بدهم و اگر یک سوراخ را دو سوراخ کنم باید مالیات بدهم و کذا و کذا.

شما اگر واقعاً این کتاب را خوانده‌اید با زندگی شیخ فضل الله باید آشنا باشید. روحانی بزرگ آن زمان کسی جز ملا کاظم خراسانی نبود. نظر او و نظر روحانیون نجف و ایران را نسبت به مشروطه می‌شناسیم. نظر شیخ فضل‌الله از اهمیت چندانی برخوردار نبوده. اشتباه بزرگ مشروطه خواهان اعدام شیخ فضل‌الله بوده است. باید نظریات او را منتشر می‌کردند تا مردم بدانند او چه می‌خواسته است؟

 اما شیخ فضل‌الله راجع به زنان چه می‌گوید؟ در لوایح شیخ فضل الله کتاب یازدهم قاجار چنین می‌خوانیم:

و دیگر برای العین همه دیدیم و می‌بینیم که از بدو افتتاح این مجلس جماعت لاقید لاابالی لامذهب از کسانی که سابقاً معروف به بابی بودن بوده‌اند و کسانی که منکر شریعت و معتقد به طبیعت هستند همه در حرکت آمده و به چرخ افتاده‌اند سنگ‌هاست که به سینه می‌زنند و جنگ‌هاست که با خلق خدا می‌کنند و دیگر روزنامه‌ها و شب‌نامه‌ها پیدا شد اکثر مشتمل بر سبت علماء اعلام و طعن در احکام اسلام و این‌که باید در این شریعت تصرفات کرد و فروعی را از آن تغییر داده تبدیل با حسن و انسب نمود و آن قوانینی که به مقتضای یک هزار و سی‌صد سال پیش قرار داده شده است باید همه را با اوضاع و احوال و مقتضیات امروز مطابق ساخت از قبیل اباحه مسکرات و اشاعۀ فاحشه خانه‌ها و افتتاح مدارس تربیت نسوان و دبستان دوشیزگان و صرف و جوه روضه خوانی و وجوه زیارات مشاهد مقدسه در ایجاد کارخانجات و در تسویه طرق و شوارع و در احداث راههای آهن و در استجلاب صنایع فرنگ.

اگر قرار بود جامعه گوش به سخنان شیخ فضل‌الله‌ها بدهد آیا این حداقل صنعتی که امروز داریم داشتیم؟ آیا شما بر خلاف میل و دستور شیخ فضل‌الله به مدرسه نرفتید و فیزیک و شیمی نخواندید؟ شما فرزندانتان را به مدرسه نمی‌فرستید؟ شما خانمت و یا دختران خودت و فامیلت به مدرسه نرفته‌اند و تحصیل علوم نکرده‌اند؟ امروز بیش از نیمی از دانشجویان در ایران دختر نیستند؟

 جناب آقای ورزی بینی و بین‌الله شما بگویید با کدام یک از این اعتقادات شیخ فضل‌الله موافق هستید؟

آیا جمهوری اسلامی درست مخالف آنچه شیخ فضل‌الله می‌خواسته است امروز عمل نمی‌کند. اگر سیاست‌مداران ایران مطابق میل شیخ فضل‌الله عمل می‌کردند آیا هنوز مشغول بحث در چگونگی عمل استنجاء نبودند؟ آیا شعار «حق انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست» اصلا معنایی داشت؟ بزرگ‌ترین اشتباهی که حکام ایران در حق ملت ایران کردند این بود که از بحث آزاد در باره عقائد روحانیون نسبت به جامعه و حکومت جلوگیری کردند و این امکان را به آن‌ها دادند که در لوای دفاع از مستضعفین عقاید خود را پنهان کنند. اعدام شیخ فضل الله اشتباه بزرگی بوده که قابل جبران نیست.

اگر در برابر عقاید شیخ فضل‌الله نظریات مجتهد بزرگ آن دوران ملا کاظم خراسانی که یکی از ۹ نفر روحانی بزرگ عال تشیع در ۲۰۰ سال گذشته است را منتشر می‌کردند و علل مخالفت او با حکومت روحانیون را به گوش مردم می‌رساندند مشکل مسئله حل می‌شد. ولی با اعدام او به او صورت حق به جانب دادند.

آقای ورزی در خاتمه به عرض شما می‌رسانم آنچه که نسبت به بابیان، بهاییان، یهودیان و زرتشتیان در فیلم مورد بحث به نمایش گذاشته‌اید چیزی جز تراوشات مغز ردیه‌نویسان بی‌اطلاع از مسائل تاریخی نبوده است.

شما حتی در منابعی که یاد نموده‌اید درست مطالعه نکرده‌اید. حتی در این کتب کوچک‌ترین نشانه‌ای از این داستان‌های خیالی که شما در سریال به نمایش گذاشته‌اید، نمی‌یابید. ضرب‌المثلی هست که در اصفهان زیاد مصرف می‌شود و آن این است. «طرف بنداز و ورمال است» شما انداخته‌اید اما ورنامالیده‌اید و حتی ادعا می‌کنید که آنچه گفته‌اید درست است.

من این امکان را دارم که بی‌اعتباری کلیه اتهامات وارده به دگراندیشان مذهبی را با استناد به همان مدارک ارائه شده توسط شما به اثبات برسانم. برای نمونه مطلب زیر بر گرفته از «ایران در راه‌یابی فرهنگی» اثر هما ناطق «انگلیسی‌ها پاپیچ شدند چون هوای ملایان را داشتند و بابیه را نزدیک به حکومت و روحانیت را نزدیک به خود می‌دیدند» (ص ۶۷) مدارک زیادی از رابطه بخشی از روحانیون با انگلیس‌ها در دست است که اگر نیاز بود می‌توان ارائه داد.

تاریخ نسبت به تحریف مطالب سخت بی‌رحم است و روزی تحریف‌کنندگان را در برابر بینندگان رسوا خواهد کرد. اهدانا الصراط المستقیم

پاسخ دهید